Từ góc chợ Đông Ba, bún bò Huế vươn ra biển lớn

Nếu ở bài trước, chúng ta đã thấy bún bò Huế thiên biến vạn hóa để chiều lòng người Việt từ Nam chí Bắc, thì hôm nay, mời bạn cùng Bánh Mì Xin Chào bước lên một hành trình xa hơn. Đó là hành trình vượt đại dương, nơi hương vị mắm ruốc và sả của cố đô đã chinh phục những thực khách khó tính nhất toàn cầu.

Không còn là món ăn dân dã nơi góc chợ, bún bò Huế giờ đây đã được vinh danh như một kiệt tác của ẩm thực nhân loại.

Cuộc gặp gỡ định mệnh tại chợ Đông Ba

Câu chuyện bún bò Huế vươn tầm thế giới không thể không nhắc đến một vị khách đặc biệt: cố đầu bếp lừng danh Anthony Bourdain.

Năm 2014, trong tập phim Parts Unknown thực hiện tại Huế, Anthony Bourdain đã không chọn một nhà hàng sang trọng. Ông cùng trợ lý Laurie Woolever ghé vào chợ Đông Ba, ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp giữa ồn ào tiếng rao và mùi thực phẩm sống, để thưởng thức một tô bún bò ^[1].

Bourdain's Loves Vietnamese Street Food | Full Episode | S04 E01 | Anthony Bourdain: Parts Unknown - Youtube

Khoảnh khắc thưởng thức món ăn này, ông đã thốt lên một câu nói mà sau này trở thành niềm tự hào của người dân cố đô. Ông gọi bún bò Huế là "món súp ngon nhất thế giới" mà ông từng nếm thử. Với ông, bún bò Huế là "chén thánh" của các loại súp. Sự phức tạp và tầng lớp hương vị mà nó mang lại – từ nước hầm xương đậm đà, mắm ruốc nồng nàn đến sả thơm lừng – đã hoàn toàn chinh phục vị đầu bếp khó tính này ^[1].

Chính sự kiện này đã tạo nên một cú hích truyền thông mạnh mẽ, khiến du khách quốc tế bắt đầu tò mò và săn lùng món "soup" kỳ diệu này mỗi khi đến Việt Nam.

Cơn mưa danh hiệu từ các tổ chức uy tín

Không chỉ dừng lại ở lời khen của một cá nhân, giá trị của bún bò Huế đã được khẳng định bằng những con số và bảng xếp hạng uy tín.

Kỷ lục Châu Á: Ngay từ năm 2012, Tổ chức Kỷ lục Châu Á đã chính thức xác lập bún bò Huế là một trong 12 món ăn Việt Nam đạt tiêu chí "Giá trị ẩm thực Châu Á", cùng với phở và bún chả ^[4].
Bảng vàng TasteAtlas: Trang web được mệnh danh là "bản đồ ẩm thực thế giới" TasteAtlas thường xuyên vinh danh món ăn này. Gần đây, bún bò Huế được xếp hạng 53 trong danh sách "100 bữa sáng ngon nhất thế giới". TasteAtlas mô tả một tô bún bò chuẩn vị phải có nước dùng hầm từ xương bò và heo, dậy mùi sả, mắm ruốc và ớt cay nồng ^[3].
Dấu ấn Michelin: Trong cẩm nang Michelin Guide, bún bò Huế được miêu tả trân trọng với nước dùng sả thơm lừng. Các quán bún bò lâu đời như Bún bò Huế Bà Thương (Đà Nẵng) hay tiệm Bún Bò Huế 14B (Quận 4, TP.HCM) đều đã được trao giải Bib Gourmand (quán ngon với giá cả phải chăng). Đặc biệt, sự vinh danh dành cho một tiệm chuyên bán mang đi (take-out only) với tô bún đầy đặn thịt bò tái, gân và phi lê cá như quán 14B là minh chứng rõ nét nhất cho sức hút bình dị mà chất lượng vượt thời gian của món ăn này ^[5] ^[6].

Sinh viên Trường trung cấp du lịch và khách sạn Saigontourist cùng hình ảnh 12 món ăn VN đạt kỷ lục châu Á tại lễ công bố sáng 7-9. Ảnh: Vietkings - tuoitre.vn

Từ món ngon dân dã đến di sản quốc gia

Điều đáng mừng nhất trong hành trình phát triển của bún bò Huế chính là sự ghi nhận từ chính quê hương.

Mới đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chính thức công nhận "Tri thức dân gian về Bún bò Huế" là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ^[7]. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của món ăn mang đậm bản sắc vùng đất Cố đô.

Song song đó, cái nôi của nguyên liệu chính làm nên món ăn này – "Nghề làm bún Vân Cù" – cũng đã được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào cuối năm 2024 ^[2]. Sự cộng hưởng của hai di sản này (nguyên liệu và tri thức chế biến) đã tạo nên một nền tảng vững chắc để bún bò Huế tiếp tục vươn xa.

Lời kết cho một hành trình di sản

Từ gánh bún của cô Bún bên dòng sông Bồ thuở khai hoang, qua bàn tay tài hoa của các mệ, các o trong gian bếp trấu, đến những nhà hàng sang trọng được Michelin vinh danh, bún bò Huế đã đi một chặng đường rất dài.

Những tô bún của quán Bún bò Huế bà Thương, Đà Nẵng. Ảnh: Fleshy Chen - Google Maps

Hành trình ấy là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt. Dù có đi đâu, thay đổi thế nào để "nhập gia tùy tục", thì cái hồn cốt tinh túy – vị ruốc đậm đà, hương sả nồng nàn – vẫn luôn được giữ gìn như một báu vật.

Tại Bánh Mì Xin Chào, chúng tôi tin rằng mỗi món ăn Việt Nam đều mang trong mình một câu chuyện đẹp như thế. Và nhiệm vụ của chúng ta, những người con đất Việt, là kể tiếp những câu chuyện ấy bằng sự trân trọng và tự hào.