Asakusa: Sensoji - những mảnh ghép đức tin và lời cầu nguyện trước thềm năm mới

Tại Bánh Mì Xin Chào, chúng tôi tin rằng việc hiểu rõ ngôn ngữ và văn hóa bản địa sẽ giúp trải nghiệm của bạn sâu sắc hơn. Hãy cùng lật mở những mảnh ghép tâm linh tại Sensoji, nơi ta vô tình bắt gặp những nét tương đồng kỳ lạ với văn hóa Việt Nam.

Sensoji: trái tim cổ kính của Tokyo

Nằm giữa lòng Tokyo hiện đại, Sensō-ji (tiếng Nhật: 浅草寺, đọc là Tiển Thảo Tự, hay còn gọi là Chùa Asakusa) – với tên chính thức là Kinryū-zan Sensō-ji (金龍山浅草寺 - Kim Long Sơn Tiển Thảo Tự) – là ngôi chùa cổ nhất thủ đô Nhật Bản, được thành lập từ năm 628. Đây là nơi thờ phụng Kannon Bosatsu (観音菩薩 - Quan Âm Bồ Tát), vị Bồ Tát đại diện cho lòng từ bi cứu khổ cứu nạn ^[6].

Cũng giống như người Việt Nam luôn hướng về hình tượng Phật Bà Quan Âm với lòng thành kính để cầu mong sự che chở và bình an ^[5], người Nhật dành cho Kannon Bosatsu một vị trí vô cùng trang trọng trong đời sống tâm linh. Với hơn 30 triệu lượt khách viếng thăm mỗi năm ^[4], Sensoji không chỉ là điểm đến tôn giáo được ghé thăm nhiều nhất thế giới ^[6], mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của niềm tin qua hàng thế kỷ, tương tự như những ngôi chùa cổ kính luôn khói hương nghi ngút trong các dịp lễ tết tại Việt Nam.

Bức tượng vàng và niềm tin từ dòng sông

Khác với nhiều công trình tôn giáo thường gắn liền với giới quý tộc, nguồn gốc của Sensoji lại bắt đầu từ tầng lớp bình dân, gắn liền với sông nước – một yếu tố vô cùng gần gũi với văn hóa lúa nước của người Việt ^{[5, tr. 28]}.

Truyền thuyết kể rằng vào năm 628, trên dòng sông Sumida (隅田川 - Sumida-gawa), hai anh em ngư dân tên là Hinokuma Hamanari và Takenari trong lúc đánh cá đã vớt được một bức tượng nhỏ. Dù đã thả lại xuống sông nhiều lần và di chuyển thuyền đi nơi khác, bức tượng kỳ lạ ấy vẫn liên tục quay trở lại với lưới của họ ^[6].

Nhận thấy sự lạ, hai anh em mang bức tượng về trình báo với trưởng làng là ông Haji no Nakatomo. Ông Nakatomo ngay lập tức nhận ra đây là tượng của Quan Âm Bồ Tát. Cảm động trước sự linh thiêng, ông đã quyết định xuất gia, sửa ngôi nhà tranh của mình thành một ngôi chùa nhỏ để thờ phụng bức tượng này, đặt nền móng đầu tiên cho Sensoji ngày nay ^[6].

Hibutsu: vẻ đẹp của "Phật Ẩn"

Một chi tiết thú vị làm tăng thêm vẻ huyền bí cho Sensoji là khái niệm Hibutsu (秘仏 - Bí Phật hay Phật Ẩn). Vào năm 645, một nhà sư tên là Katsumi đã đến tu bổ chùa. Sau một giấc mơ được thần linh báo mộng, ông đã quyết định rằng bức tượng Quan Âm này phải trở thành Hibutsu – tức là tượng Phật bí mật, tuyệt đối không bao giờ được công khai cho công chúng nhìn thấy nhằm giữ gìn sự linh thiêng. Tương truyền, bức tượng gốc này làm bằng vàng và chỉ cao khoảng 5,5 cm ^[6].

Câu chuyện về giấc mơ và sự khởi đầu nhuốm màu huyền thoại này gợi nhắc chúng ta về những sự tích lập chùa tại Việt Nam, nơi niềm tin vào sự báo mộng và cứu rỗi của Phật Bà luôn là điểm tựa tinh thần vững chãi. Dù là ở Nhật Bản hay Việt Nam, những huyền thoại về sự xuất hiện của Ngài luôn được người dân trân trọng gìn giữ qua hàng thiên niên kỷ.

Omikuji: xin xăm và lời giải cho vận mệnh

Một trong những trải nghiệm thú vị nhất tại Sensoji là rút Omikuji (おみくじ). Đây là những tờ giấy ghi vận mệnh, tương tự như tục "xin xăm" tại các đền chùa Việt Nam.

Quy trình rút Omikuji tại đây gợi nhớ mạnh mẽ đến hình ảnh lắc ống xăm của người Việt: bạn lắc một chiếc hộp kim loại cho đến khi một que tre rơi ra. Trên que tre có ghi số (bằng tiếng Nhật), và bạn sẽ tìm ngăn kéo gỗ tương ứng với số đó để lấy tờ vận mệnh của mình ^[2].

Tuy nhiên, có một lời đồn đại rằng rút Omikuji tại Sensoji rất dễ gặp "hung" (xấu). Thực tế, chùa Sensoji tuân thủ nghiêm ngặt phương pháp cổ truyền có từ thời Heian gọi là Kannon Hyakusen (Quan Âm Bách Tiêm). Theo tỷ lệ này, trong 100 que xăm thì có 30 que là hung. Điều này khác với nhiều nơi khác thường giảm tỷ lệ hung để làm vui lòng du khách. Nhưng đừng quá lo lắng, triết lý của Sensoji rất gần gũi với tư duy "đức năng thắng số" của người Việt: ngay cả khi rút phải quẻ hung, hành động thiện lương và nỗ lực của bạn sau đó hoàn toàn có thể thay đổi vận mệnh ^[2].

Omamori: lá bùa bình an

Nếu người Việt thường xin những lá bùa bình an, dây đeo tay từ các sư thầy để mong cầu may mắn, thì người Nhật có Omamori (お守り). Chữ "mamori" (守り) trong tiếng Nhật có nghĩa là "bảo vệ", nên Omamori được hiểu là bùa hộ mệnh, giúp bảo vệ chủ nhân khỏi xui xẻo và mang lại may mắn ^[3].

Tại Sensoji, bạn có thể tìm thấy nhiều loại Omamori khác nhau: cầu an toàn giao thông, cầu học hành đỗ đạt, hay cầu sức khỏe. Đặc biệt, chùa còn có những loại bùa độc đáo như "Bùa Hoa Sen" (Lotus Charm) mang hình ảnh Quan Âm Bồ Tát, hay "Bùa Bạc" (Silver Charm) ^[3]. Những chiếc bùa này đều đã được các nhà sư tụng kinh và hơ qua lửa thiêng trong nghi lễ cầu nguyện, mang giá trị tâm linh sâu sắc giống như cách người Việt trân trọng những vật phẩm đã được "khai quang" hay "trì chú" tại chùa.

Một lưu ý nhỏ mang nét văn hóa riêng: Người Nhật quan niệm không nên mở túi bùa Omamori ra xem bên trong, vì hành động đó được cho là sẽ làm giảm đi sức mạnh bảo vệ của lá bùa ^[3].

Ema: gửi gắm ước nguyện lên tấm gỗ

Khi dạo quanh khuôn viên các đền chùa Nhật Bản, bạn sẽ thấy những tấm gỗ nhỏ treo thành hàng, đó chính là Ema (絵馬 - Hán Việt đọc là Hội Mã). "E" nghĩa là tranh/hình ảnh, "ma" nghĩa là ngựa.

Tục lệ này bắt nguồn từ thời xa xưa, khi người Nhật dâng ngựa thật lên thần linh để cầu nguyện. Theo thời gian, ngựa thật được thay thế bằng hình vẽ ngựa trên gỗ, và ngày nay là các tấm gỗ với nhiều hình vẽ khác nhau ^[1]. Du khách sẽ viết những lời nguyện cầu về sức khỏe, công danh hay tình duyên lên mặt sau của tấm gỗ và treo lại đền chùa.

Nét văn hóa này có nét tương đồng với tục dâng sớ hay viết lời cầu nguyện lên lồng đèn, chuông gió tại các di tích Việt Nam. Dù hình thức có khác nhau – người Việt dùng giấy sớ, người Nhật dùng gỗ Ema – nhưng tựu trung lại, đó đều là cách con người hữu hình hóa những ước vọng vô hình gửi đến đấng linh thiêng, thể hiện một niềm tin vào sự che chở từ thế giới tâm linh vốn luôn hiện hữu trong văn hóa Á Đông ^[5].

Gác lại những âu lo bên dòng Sumida

Hành trình khám phá Sensoji không chỉ là việc chiêm ngưỡng kiến trúc Cổng Sấm (Kaminarimon - 雷門 - Lôi Môn) hùng vĩ hay tháp 5 tầng uy nghiêm, mà còn là dịp để ta soi chiếu những nét tương đồng trong đức tin giữa hai dân tộc. Rời khỏi Sensoji, mang theo một chiếc Omamori hay một lời khuyên từ quẻ Omikuji, hy vọng bạn đã tìm thấy chút bình yên cho riêng mình.

Và nếu đôi chân đã mỏi sau hành trình khám phá lịch sử, Bánh Mì Xin Chào chi nhánh Asakusa chỉ cách đó vài phút đi bộ. Không chỉ là trạm dừng chân lý tưởng để bạn nạp lại năng lượng với một ổ bánh mì giòn rụm hay ly cà phê sữa đá đậm đà, chi nhánh này còn sở hữu một vị trí đắc địa với tầm nhìn hướng ra dòng sông Sumida thơ mộng.

Thật thi vị khi vừa thưởng thức hương vị Việt Nam thân thuộc, vừa thả hồn ngắm nhìn dòng sông lịch sử – nơi mà vào năm 628, bức tượng Quan Âm vàng đã xuất hiện, khởi nguồn cho sự ra đời và sức sống ngàn năm của ngôi chùa Sensoji huyền thoại ^[6].

Bánh Mì Xin Chào tôi luôn sẵn sàng chào đón bạn!